Go Oyunu Nasıl Oynanır?

Go'nun kuralları birkaç dakikada öğrenilebilecek kadar basittir;
Fakat oyunu anlama süreci bir ömür sürer.

Go, tahta üzerinde siyah ve beyaz taşlarla oynanılan bir akıl ve strateji oyunudur. Kökeni Çin olup, icadı ortalama 4000 yıl öncesine kadar dayanır. Bu yüzden dünyanın en eski zeka oyunlarından biri olarak kabul edilir. Peki Go’yu öğrenmek zor mudur? Hayır. Go oyununun kuralları oldukça basit temellere dayanmaktadır. Bu yazıda size bu basit temelleri aktaracağız. Fakat yolumuz uzun. Ne kadar çok ilerlerseniz ilerleyin yolun daha çok başında olduğunuzu hissediyorsanız bilin ki bu Go’dur. Tabii öğrendiğiniz yetenekleri test etmeyi ve pekiştirmeyi de sakın unutmayın. Hazırsanız başlayalım!

Go Tahtası (Go-ban)

Orjinal Go tahtası (goban) 19 yatay – 19 dikey çizgiden yani 361 adet kesişim noktasından oluşur. Ulusal ve uluslararası turnuvalar 19×19 tahta boyutunda yapılır. Bununla birlikte Go oyunu -aynı kurallarla- 13×13 ve 9×9 tahta boyunlarında da oynanılmaktadır. Daha çabuk bitmesini istediğiniz oyunlarınız için küçük tahta boyutlarını tercih edebilirsiniz. Gördüğünüz diğerlerinden biraz daha büyük noktalar ise tahtayı ve bölgeleri daha rahat algılamak için olup oyun kurallarına herhangi bir etkisi yoktur.

Go Taşları (Go-İshi)

Tahtada 361 kesişim noktası olduğu için Go oyunu geleneksel olarak 181 siyah, 180 beyaz taşla oynanılır. Fakat oyunda bütün taşları kullanmak zorunda değiliz. Çoğu zaman oyun sona erdiğinde kasemizde (goke) kullanmadığımız taşlar kalır. Bu yüzden kesin bir taş adedinden bahsedemeyiz. 13×13 veya 9×9 tahtalarda ise daha az taşla oynayabilirsiniz.

Başlamadan Önce

İlk taşı tahtaya yerleştirmeden önce bilinmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz:

  1. Avanslı oyunlar hariç herhangi bir ön dizilim yoktur. Oyun boş tahtayla başlar.
  2. İlk hamleyi siyah yapar ve sırayla tahtaya taş yerleştirerek oyun devam eder.
  3. Taşların tahta üzerinde herhangi bir hareketi yoktur. Konulduğu yerde kalırlar.

Oyunun amacını öğrenmeden önce hamlelerimizi nerelere yapabiliriz bakalım.

Kesişim Noktaları

Hamlelerimizi kesişim noktalarına yapıyoruz. Yukarıdaki görselde doğru ve hatalı yerleştirilmiş taşlar örnek olarak gösterilmiştir. Siyah ve beyazın sırayla hamle yaptığını da tekrar hatırlatalım. Yukarıda örnek vermek amacıyla sadece siyah taşlar kullanılmıştır.

Amaç

Go’nun amacı, oyun sonunda rakibimizden daha fazla puana sahip olmaktır. İki farklı şekilde puan elde edebiliriz:

  1. Alan (Bölge) kuşatarak
  2. Rakip taşları esir alarak

“Go oyunu nasıl biter?” sorusunu cevaplamadan önce bu iki puan kazanma yöntemini inceleyelim.

Alan (Bölge) Kuşatmak

Alan kuşatmak Go oyununda en kritik puan kazanma yöntemidir. Rakibimizin taşlarını esir almak, alan almaktan çok daha zordur. Bu yüzden Go’ya “alan kuşatma oyunu” da diyebiliriz. Yukarıda gördüğünüz örnekteki gibi boş noktaların etrafını çevreleyerek (kuşatarak) bir alan oluşturmuş oluruz.

Yukarıda ise tamamlanmamış alanlara örnekler görebilirsiniz. Bir bölgenin tam anlamıyla bizim olabilmesi için sınırlarımızda açık noktanın kalmaması gerekmektedir.

Bir alanın kuşattığı boş kesişim noktası sayısı o alanın puan değerini belirler. Burada örnek olarak verdiğimiz alanların puan değerlerini görebilirsiniz. 

Oyun süresince istediğiniz kadar birbirinden bağımsız farklı alanlar oluşturabilirsiniz. Oyun sonunda tamamlanmış tüm alanlar puan hesabına dahil olurlar.

Taşların Esir Alınması

Temel kural şudur: Bir taşın veya birbirine bağlı bir taş grubunun açık nefes noktası varsa oyun sonuna kadar tahtada kalmaya devam eder; Nefes noktalarının tümü rakip taşlar tarafından kapatılmışsa esir olarak tahtadan kaldırılır. Esir taşlar oyun sonunda puanlamaya dahil edilmesi için bir kenarda bekletilirler.

Yukarıda soldaki görselde tahtanın ortasında, kenarında ve köşesinde duran bir taşın nefes noktaları üçgen ile gösterilmiştir. Taşların etrafındaki kesişim noktaları o taşın nefes noktalarıdır (Taşların çaprazındaki noktaların nefes noktası olarak işaretlenmediğine dikkat ediniz). Sağdaki görselde ise beyaz bu noktaları kapatmış ve siyah taşları tahtadan kaldırarak esir almıştır.

Go oyunu sırayla oynanılır. Bunu tekrar edelim. Bu örneklerde kuralları açıklamak için bazen sadece siyah, bazen sadece beyaz taş kullanıyoruz.

Doğrudan Bağlı Taşlar

Bir çizgi üzerinde birbirinin yanında duran taşlar doğrudan bağlı taşlardır. Bu taşların nefes noktaları ortaktır ve ayrı ayrı esir alınamaz. Doğrudan bağlı taşlar ya birlikte tahtada kalırlar ya da esir alınarak birlikte tahtadan kaldırılırlar. Yukarıda üç farklı örnek verdik. Beyaz taraf bu taşları esir almak için üçgen ile işaretli nefes noktalarının tümünü kapatmak zorunda.

Go oyununda doğrudan bağlı taşlar farklı şekillerde ve büyüklükte oluşabilir. Go takımınız varsa siz de egzersiz olarak böyle şekiller oluşturabilir ve nefes sayısını hesaplayarak bulabilirsiniz. Taşlar birbirine bağlandıkça genellikle nefes sayısı artar. Bu şekilde rakibimizin taşlarımızı esir almasını zorlaştırabiliriz.

Atari

Atari bir Go oyunu terimidir. Bir taşın veya birbirine bağlı bir taş grubunun kapatılmamış sadece bir nefes noktası kalmışsa bu duruma Atari diyoruz. Yukarıda, soldaki görselde siyah taşın tek açık nefes noktası üçgen ile işaretlenmiştir. Yani siyah taş tehdit altında; Sıra beyazdaysa, bu noktayı da kapatarak atarideki taşı alacak. Sıra siyahtaysa, tehdit altındaki taşına bir taş daha bağlayarak sağdaki görselde olduğu gibi kaçabilir ve nefes sayısını üçe çıkarabilir. 

Atari durumu tahtanın farklı yerlerinde farklı şekillerle oluşabilir. Yukarıdaki görselde birkaç tane örnek atari pozisyonu görebilirsiniz. Üçgen ile işaretli noktalar siyah taşların tek açık nefes noktaları. Beyaz buralara oynayarak siyah taşları esir alabilir.

Oyun Sonu ve Puanların sayılması

Site yapım aşamasındadır. Bu ve bundan sonraki bölümler yakında eklenecektir. Lütfen sayfayı tekrar ziyaret ediniz.